LK WEBSITE GIÁO DỤC

Lượt truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 17


Hôm nayHôm nay : 42

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 511

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 39472

Trường tiểu học Hương Lâm: Ấn tượng với buổi ra mắt câu lạc bộ dân ca Ví, Giặm

Thứ tư - 13/05/2015 07:56 | Số lần đọc: 420
Trường tiểu học Hương Lâm: Ấn tượng với buổi ra mắt câu lạc bộ dân ca Ví, Giặm

Trường tiểu học Hương Lâm: Ấn tượng với buổi ra mắt câu lạc bộ dân ca Ví, Giặm

Nói thật là tui không nghĩ rằng các cháu và thầy cô lại biết hát dân ca Nghệ Tĩnh và hát hay rứa”. “Ai đi vô miền rừng này.. ghé thăm trường tiểu học Hương Lâm, nơi trò chăm học, thầy say giảng bài…từ bài lịch sử hùng oai, học tập chăm chỉ ngày mai giúp đời…” nhiều và rất nhiều tiếng thốt lên bất ngời, trầm trồ, xuýt xoa của đông đảo cán bộ, nhân dân trong và sau khi các tiết mục với các lời mới theo các điệu Ví và Hò, Giặm dân ca Nghệ Tĩnh tại buổi ra mắt câu lạc bộ Dân ca, Ví, Giặm của trường tiểu học Hương Lâm. Nhiều tiết mục của học sinh rất ấn tượng với những lời mới rất gần gũi, dễ hiểu cùng giọng hát trẻ thơ, biểu diễn sắc sảo thật ấn tượng đối với người nghe. Thật là ấn tượng và cũng thật bất ngời; ấn tượng với lời mới thật gần gũi với học trò, với trường lớp, ấn tượng với các diễn viên không chuyên; bất ngời với gọn ghẽ của chương trình với cách tổ chức, trang phục … với thời gian rất ngắn mà buổi ra mắt hoàn thiện như thế và nhiều giọng hát dân thật sự thu hút người nghe.
         Trường tiểu học Hương Lâm là một trong 2 trường thuộc vùng cao đặc biệt khó khăn nằm trên một địa bàn rộng lớn của huyện với 03 điểm trường và gần 500 học sinh, trong đó có lớp ghép 3 trình độ tại điểm trường Bản Giàng 1, đội ngũ cán bộ quản lí và giáo viên có hơn 50% do đường xa phải bán trú tại trường.  Nằm trên địa bàn điều kiện kinh tế của địa phương rất khó khăn. Đối tượng học sinh con em các gia đình hộ nghèo và cận nghèo cao, nhiều hộ gia đình đông con kinh tế chủ yếu phụ thuộc vào khai thác sản vật của rừng trong khi rừng đã và đang nghèo và cạn kiệt.
         Năm học 2014-2015 trường tiểu học Hương Lâm đã có nhiều chuyển biến tích cực trong thực hiện các nhiệm vụ trong tâm của ngành chỉ đạo. Thực hiện chỉ đạo đưa Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh là một đơn vị vùng xã nhưng nhà trường đã rất sớm thành lập Ban chỉ đạo và xây dựng kế hoạch triển khai trong nhà trường. Câu lạc bộ của trường đã thành lập gồm CBQL, GV và học sinh. Ngoài việc đưa các nội dung về giới thiệu dân ca Nghệ Tĩnh, tuyên truyền trong học sinh, nhân dân BCĐ của trường đã hướng dẫn câu lạc bộ sưu tầm trong nhân dân về các làn điệu tại vùng miền còn tổ chức viết lời mới cho Ví, Giặm, Hò Nghệ Tĩnh nhằm ca ngợi, giới thiệu về mái trường của mình, động viên các em trong nỗ lực học tập, rèn luyện… như tinh thần sinh ra, tồn tại trong lao động sản xuất của Ví, Giặm Nghệ Tĩnh.
         Qua việc ra mắt câu lạc bộ dân ca của trường là hoạt động thiết thực để nâng cao nhận thức về bảo tồn văn hóa truyền thống của dân tộc, nét đẹp, văn hóa của địa phương; dân ca Ví, Giặm còn tạo điều kiện cho con người gần gũi và thân thiện với nhau hơn. Đây sẽ là một hoạt động khởi đầu tốt đẹp để Ví, Giặm Nghệ Tĩnh đi sâu và phát triển mạnh mẽ trong nhân dân, đặc biệt các vùng xa, vùng sâu vùng khó khăn trong tương lai. Câu lạc bộ sẽ tiếp tục sưu tầm và đặc biệt chú trọng đến việc biên soạn nội dung trong sách giáo khoa, nội dung giáo dục thành những bài hát dân ca nhẹ nhàng tạo sự thích thú, dễ nhớ; viết các lời mới ca ngợi trường, lớp, quê hương … dần nhóm lên niềm say mê, hứng thú trong các em học sinh và đưa dân ca ví, giặm về đúng nghĩa của nó là món ăn tinh thần góp phần hình thành và nuôi dưỡng tâm hồn người dân xứ nghệ.
         Nhân việc ra mắt câu lạc bộ dân ca ở trường tiểu học, xin được giới thiệu sơ bộ về Ví, Giặm Nghệ Tĩnh.
          Hát ví
         Hát ví thường là hát tự do, không có tiết tấu từng khuôn nhịp, người hát có thể co dãn một cách ngẫu hứng. Âm điệu cao thấp ngắn dài có khi còn tuỳ thuộc vào lời thơ (ca từ) bằng hay trắc, ít từ hay nhiều từ. Ví thuộc thể ngâm vĩnh, bằng phương pháp phổ thơ dân tộc (lục bát, song thất lục bát, lục bát biến thể...). Tính biểu cảm của hát ví tuỳ vào môi trường hoàn cảnh, không gian thời gian và tâm tính của người hát. Âm vực của ví thường không quá một quãng 8. Tình điệu ví nghe trang trải mênh mang sâu lắng, bâng khuâng xao xuyến, tha thiết ân tình. Tuy vậy, vẫn có loại ví ghẹo và ví mục đồng nghe dí dỏm hài hước, nghịch ngợm hồn nhiên tươi trẻ.
         Hát ví hát giao duyên nam nữ được phổ biến vùng Nghệ Tĩnh, các thể kỷ trước dùng để trao đổi tình cảm giữa đôi trai gái. Vào các đêm trăng sáng thường đi ngắm trăng. Hát theo lối tường thuật ngẫu hứng một câu chuyện nào đó trong quá trình lao động và nông nhàn, trong lối sống thường nhật lâu dần được dân gian hóa
Thể hát ví: Ví có nhiều điệu như: ví đò đưa, ví phường vải, ví phường cấy, ví phường võng, ví phường chè, ví đồng ruộng, ví trèo non, ví mục đồng, ví chuỗi, ví ghẹo...
         Hát giặm
         Giặm là thể hát nói, bằng thơ ngụ ngôn thơ về 5 chữ, nói cách khác thì giặm là thơ ngụ ngôn về nhật trình được tuyền luật hoá. Khác với ví, giặm là thể hát có tiết tấu rõ ràng, có phách mạnh phách nhẹ, có nhịp nội nhịp ngoại. Thông thường một bài giặm có nhiều khổ, mỗi khổ có 5 câu (câu 5 thường điệp lại câu 4), mỗi câu có 5 từ (không kể phụ âm đệm). Tuy vậy, cũng có những bài Giặm / vè không phân khổ rõ ràng, mà cứ hát một lèo, có khi đến hàng chục hàng trăm câu, và mỗi câu cũng không nhất nhất 5 chữ mà có thể 4 hoặc 6,7 chữ (do lời thơ biến thể).
Giặm rất giàu tính tự sự, tự tình, kể lể khuyên răn, phân trần bày giải. Cũng có loại dặm dí dỏm khôi hài, châm biếm trào lộng và có cả dặm trữ tình giao duyên.
         Hát giặm là một thể loại hát nói bằng thơ ngụ ngôn (thơ - ). Âm nhạc đi theo thường là phách. " Giặm " có nghĩa là ghép vào, xen kẽ với nhau, thường 2 hay 3 người hát đối diện nhau hát.
         Các làn điệu của hát giặm như: Giặm xẩm, Giặm nối, dặm vè, Giặm điên, Giặm của quyền, Giặm kể. Có các tiết tấu phách mạnh, phách nhẹ, những nhịp trong và ngoài. Các thể loại này rất giàu tính tự sự, kể lể, khuyên răn, phân trần, giãi bày,...thuộc dạng thể thơ năm chữ, cách gieo vần, ngắt nhịp,...
 

 

Tác giả bài viết: Lê Hữu Tân - Phòng GD&ĐT

Tổng số điểm của bài viết là: 1 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết